Przyszpitalny cmentarz Świętego Ducha za Bramą Wroniecką

Kościół oraz szpital Świętego Ducha | Brama Wroniecka | parafia św. Wojciecha

Fragment (zorientowanego na południe) miedziorytu Brauna i Hogenberga z 1618 r., ukazującego Poznań ("Civitates Orbis Terrarum"). U dołu widoczne kościół i szpital Świętego Ducha. W murach miejskich wyróżniają się Brama Wroniecka oraz Baszta Katarzynek. Dostęp: Polona.

Średniowieczną fundację szpitala Świętego Ducha, przeznaczonego dla starców i porzuconych dzieci, przypisuje się biskupowi Boguchwałowi. W okresie nowożytnym, wszystkie miejskie szpitale łączyły opiekę nad zniedołężniałymi i ubogimi (będąc de facto przytułkami) z funkcją izolatoriów podczas nawiedzających Poznań epidemii.

Od 2. poł. XV w., w granicach parafii świętowojciechowej wzmiankowany był też przyszpitalny kościół Świętego Ducha. W XVII i XVIII w. budynki położone opodal starych murów, tuż za Bramą Wroniecką, popadały w ruinę (skutkiem m.in. pożaru w roku 1656); przynajmniej dwukrotnie odbudowywano je na dawnych fundamentach. Prawdopodobnie kościół i szpital rozebrano w 1. poł. XVIII w. w związku z przebudową miejskich fortyfikacji (bramy oraz rawelinu). Pod koniec XIX w., w obrębie kamienicy pod adresem Małe Garbary 1, przylegającej do placu Wolnica, prowadzono prace ziemne, podczas których ujawniono sklepienia oraz mury, a także ludzkie kości. Należy przypuszczać, iż wzorem innych średniowiecznych i nowożytnych fundacji szpitalnych, w ich sąsiedztwie funkcjonował niewielki cmentarz.

Oprac. Paweł Skrzypalik

PORÓWNAJ:

CMENTARZ PRZYSZPITALNY ŚW. ŁAZARZA

CMENTARZ PRZYSZPITALNY ŚWIĘTEGO DUCHA

  • Początki zorganizowanej opieki szpitalnej sięgają w Poznaniu XII wieku; poznan.pl.
  • K. Koehler, Przyczynek do historyi trądu w W. Ks. Poznańskiem, [w:] „Rocznik Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego”, t. 24, z. III, s. 419-437. Dostęp: WBC.
  • A. Chybiński, Opieka nad ubogimi w Poznaniu w ubiegłych wiekach, [w:] „Kronika Miasta Poznania”, 1925, nr 2, s. 33-35 (cz. 1); „Kronika Miasta Poznania”, 1925, nr 4, s. 83-85 (cz. 2).
  • Z. Karolczak, Brama Wroniecka w systemie fortyfikacyjnym Poznania (XIII-XVIII w.). Geneza-rozwój-zmierzch, [w:] „Kronika Miasta Poznania”, 1995, nr 3, Bitwa o handel, s. 256-294.
  • T. Jurek, Wokół zagadek najdawniejszych dziejów poznańskiej fary, [w:] „Kronika Miasta Poznania”, 2003, nr 3, Stara i Nowa Fara, s. 46-62.
  1. „Kronika Miasta Poznania”, 2007, nr 4, Szpitale.
  2. Boras Z., Trzeciakowski L., W dawnym Poznaniu. Fakty i wydarzenia z dziejów miasta do r. 1918, Poznań 1974.
  3. Dzieje Poznania, t. 1, Dzieje Poznania do roku 1793, pod red. J. Topolskiego, tomy 1* i 1**, Warszawa-Poznań 1988.
  4. Góralski Z., Działalność charytatywna w Polsce przedrozbiorowej, Warszawa-Kraków 1973.
  5. Kępski Cz., Idea miłosierdzia a dobroczynność i opieka, Lublin 2002.
  6. Leś E. E., Zarys historii dobroczynności i filantropii w Polsce, Warszawa 2001.
  7. Łukaszewicz J., Obraz historyczno-statystyczny miasta Poznania w dawniejszych czasacht. 1 i 2, Poznań 1838. Dostęp: Polona.
  8. Łukaszewicz J., Krótki opis kościołów parochialnych, kościółków, kaplic, klasztorów, szkółek parochialnych, szpitali i innych zakładów dobroczynnych w dawnej dyecezyi poznańskiejt. 1, Poznań 1859. Dostęp: Polona.
  9. Sieciechowiczowa L., Życie codzienne w renesansowym Poznaniu 1518-1619, Warszawa 1974.
E. Pawłowski, "Poznań w historycznym rozwoju od początków aż po dzień dzisiejszy", Poznań 1929, s. 42. Dostęp: Polona.
J. Łukaszewicz, "Opis historyczny kościołów parochialnych...", t. 1, Poznań 1858, s. 179-182. Dostęp: Polona.
Plan Poznania w XV w. Kolorem niebieskim wskazano szpital Świętego Ducha; czarne krzyże lokalizują dawne miejsca pochówków. E. Pawłowski, "Poznań w historycznym rozwoju od początków aż po dzień dzisiejszy", Poznań 1929, s. 35. Dostęp: Polona.
"Kurier Poznański", 09.06.1935, nr 264, s. 5.
error: Nie kopiuj, udostępnij! Dzięki!
Skip to content