Wiejski cmentarz ewangelicki przy ul. Krygowskiego, opodal dawnej wsi Nowe Olędry Naramowickie (niem. Naramowice Neu Hauland)

Fragment kolejnego wydania niemieckiej mapy topograficznej [Messtichblatt, 3567 (alt. 1929) Posen (Nord)] z roku 1890, unacześnionej w 1911 r. Kolorem zielonym oznaczono cmentarze ewangelickie - po lewej: na os. Jana III Sobieskiego; po prawej: przy ul. Krygowskiego. Skrót "Khf" oznacza "cmentarz" (od niem. Kirchhof). Za: igrek.amzp.pl.

Cmentarz ewangelicki położony przy ul. Krygowskiego, w pobliżu nieistniejących już zabudowań dawnej wsi, której nazwa sugerowała osadnictwo olęderskie, sięgające czasów I RP. Na początku XX wieku sprowadzono w te okolice kolonistów niemieckich. Wówczas obszar znajdował się w granicach poznańskiej parafii świętokrzyskiej. Po 1908 r. opiekę duchową oraz administrację przejęła parafia ewangelicka w Morasku (niem. Nordheim).

Cmentarz o powierzchni niemal 13 arów założono na niewielkim wzniesieniu. Jego zachodnia granica przylegała do resztek dawnej grobli. Opodal znajduje się gruzowisko, liczne cegły, pozostałości schodów (?); być możne zrzucono tu także fragmenty nagrobków? Nieco na północ od cmentarza płynie Strumień Różany; teren jest przez to podmokły. Na cmentarnym wzniesieniu widoczne ślady obecności dzikich zwierząt, m.in. lisie nory pod karpami, barłogi dzików oraz ślady buchtowania… Idąc lasem w stronę kampusu UAM, natknąć można się na koczowiska bezdomnych; okolica jest zaśmiecona. Wzniesienie od wschodu graniczy z nowym, okazałym domem. Ulica Krygowskiego oddzieliła dawny cmentarz od domów położonych przy ul. Bronisława. Tamtejsza zabudowa widoczna jest na mapach topograficznych z początku XX w. 

Teren latem trudno dostępny; być może zachowane nieliczne relikty nagrobków?

Oprac. Paweł Skrzypalik

PORÓWNAJ:

CMENTARZ EWANGELICKI W PIĄTKOWIE

CMENTARZ EWANGELICKI W UMULTOWIE

CMENTARZ EWANGELICKI W NOWEJ WSI DOLNEJ

  1. „Kronika Miasta Poznania”, 2020, nr 4, Naramowice.
  2. Goszczyńska J., Majątki wielkopolskie. Miasto Poznań, seria „Dawne budownictwo folwarczne”, t. VIII, Szreniawa 2004.
  3. Kiec O., Historia protestantyzmu w Poznaniu od XVI do XXI wieku, Poznań 2015.
  4. Kiec O., Protestantyzm w Poznańskiem 1815-1918, Warszawa 2001.
  5. Spacerem po Naramowicach. Dawniej i dziś, wydawnictwo okolicznościowe z okazji 650-lecia Naramowic.
  6. Szafran H., Miasto Poznań i okolica, Poznań 1959.
  7. Wąsicki J., Kolonizacja niemiecka w okresie Prus Południowych 1793-1806, [w:] „Przegląd Zachodni”, 1953, nr 9-10, s. 137-179.
  8. Wilkaniec A., Stan zachowania i trwałość historycznych układów przestrzennych dawnych wsi i majątków w strukturze Poznania, Poznań 2018.
Fragment niemieckiej fotomapy z lat 1939-1944 (Bildskizze, 3567 Posen-Nord). Cmentarz przy ul. Krygowskiego oznaczony na zielono. Źródło: igrek.amzp.pl.
Fot. Patryk G. Kaczmarek; marzec 2020 r.
error: Nie kopiuj, udostępnij! Dzięki!
Skip to content