Fragment kolejnego wydania niemieckiej mapy topograficznej [Messtichblatt, 3567 (alt. 1929) Posen (Nord)] z roku 1890, unacześnionej w 1911 r. Kolorem zielonym oznaczono cmentarze ewangelickie - po lewej: przy ul. Naramowickiej/Dziurawcowej; po prawej: przy ul. Nadwarciańskiej. Skrót "Khf" oznacza "cmentarz" (od niem. Kirchhof). Kolorem żółtym wskazano okoliczne świątki (kapliczki i krzyże). Za: igrek.amzp.pl.

Cmentarz ewangelicki położony przy ul. Nadwarciańskiej, opodal dawnej wsi, której nazwa, Neudorf Hauland (Nowa Wieś Dolna), sugeruje osadnictwo olęderskie, sięgające czasów I RP. Na początku XX wieku sprowadzono tu kolonistów niemieckich. Wówczas obszar znajdował się w granicach poznańskiej parafii świętokrzyskiej. Po 1908 r. opiekę duchową oraz administrację nad tutejszymi protestantami przejęła parafia ewangelicka w Morasku (niem. Nordheim).

Zachowane relikty nagrobków. Teren zaniedbany, choć wizytowany – widoczne ślady celowych dewastacji (porzucone narzędzia w roku 2017) oraz wypalone znicze.

Oprac. Paweł Skrzypalik

PORÓWNAJ:

BAZA EWIDENCJI GRUNTÓW ZGIKM GEOPOZ: działka nr 56/02/347/1. Właściciel: Miasto Poznań.

Mpzp obszaru Morasko-Radojewo-Umultowo, część Dolina Warty B w Poznaniu [Mab].

  1. „Kronika Miasta Poznania”, 2020, nr 4, Naramowice.
  2. Goszczyńska J., Majątki wielkopolskie. Miasto Poznań, seria „Dawne budownictwo folwarczne”, t. VIII, Szreniawa 2004.
  3. Kiec O., Historia protestantyzmu w Poznaniu od XVI do XXI wieku, Poznań 2015.
  4. Kiec O., Protestantyzm w Poznańskiem 1815-1918, Warszawa 2001.
  5. Spacerem po Naramowicach. Dawniej i dziś, wydawnictwo okolicznościowe z okazji 650-lecia Naramowic.
  6. Szafran H., Miasto Poznań i okolica, Poznań 1959.
  7. Wąsicki J., Kolonizacja niemiecka w okresie Prus Południowych 1793-1806, [w:] „Przegląd Zachodni”, 1953, nr 9-10, s. 137-179.
  8. Wilkaniec A., Stan zachowania i trwałość historycznych układów przestrzennych dawnych wsi i majątków w strukturze Poznania, Poznań 2018.
Fragment niemieckiej fotomapy z lat 1939-1944 (Bildskizze, 3567 Posen-Nord). Cmentarz przy ul. Nadwarciańskiej oznaczony na zielono. Źródło: igrek.amzp.pl.
error: Nie kopiuj, udostępnij! Dzięki!
Skip to content