Zainicjowanie procesu oznaczania zlikwidowanych (w części naziemnej) cmentarzy stało się nadrzędnym celem Zespołu w 2020 r. W toku merytorycznej dyskusji osiągnięto kompromis – na „dawnych” cmentarzach poznańskiego śródmieścia w pierwszym etapie stanie 8 „tablic historycznych”, zgodnych z obowiązującym Systemem Informacji Miejskiej. Taka forma wydała się członkom Zespołu optymalna; będąc jednocześnie nośnikiem informacji o nekropoliach, tablice SIM nie powodują resakralizacji przestrzeni. Lokalnym głosem w ogólnopolskiej debacie na ten temat, stała się książka autorstwa członkiń Zespołu, prof. prof. A. W. Brzezińskiej i M. Fabiszak pt. Cmentarz, park, podwórko. Poznańskie przestrzenie pamięci, Warszawa 2018. 

Do połowy lat 70. XX wieku wiele poznańskich cmentarzy parafialnych przekształcono w publiczne parki. Tablice SIM nie zmienią współczesnego, rekreacyjnego przeznaczenia tych terenów. Mówiąc wprost: obecność w krajobrazie tablic informacyjnych z założenia nie skłania do regularnego pozostawiania widocznych znaków pamięci (np. zniczy, donic z kwiatami itp.) w przestrzeni mającej obecnie inne społeczne przeznaczenie. Urzędnicy miejscy słusznie podnosili problem utrzymania porządku (wypalone znicze oraz gnijące lub uschnięte kwiaty przez wiele tygodni zalegające pod pomnikami czy przy „społecznych miejscach pamięci”) i przeciwdziałania zagrożeniu pożarowemu (znicze ustawiane jesienią w parkach pośród uschniętych liści, vide Komandoria)*. Upadł zatem pomysł oznaczania w terenie cmentarzy za pomocą głazów pamiątkowych, kamiennych tablic z inskrypcją czy stylizowanych nagrobków (na wzór Gdańska). Tego rodzaju upamiętnienie umieszczone w pobliżu placów zabaw, skateparku czy infrastruktury handlowej lub sportowej, wprowadza dysonans poznawczy u mniej zaangażowanego odbiorcy.

Również określenie „dawne cmentarze” jest owocem kompromisu. Nekropolie będące przedmiotem troski Zespołu nigdy nie zostały w całości ekshumowane – nie są więc „byłe” czy „zlikwidowane”. Splantowano jedynie nagrobki, usunięto cmentarne ogrodzenia, rozebrano kaplice pogrzebowe – czyli naziemne, widoczne atrybuty cmentarzy. Jednak „pod ziemią” na terenie parków nadal znajdują się szczątki dziesiątków tysięcy dawnych mieszkańców miasta. W tym sensie tereny te pozostają cmentarzami – miejscami wiecznego spoczynku poznaniaków. Z tego powodu rozważano też uzupełnienie regulaminów parkowych, umieszczanych przez zarządcę na osobnych tablicach, o informację nawiązującą do dawnego przeznaczenia terenu; dotąd stosowny zapis wprowadzono jedynie w regulaminie pocmentarnego skweru im. S. Mrowińskiego na Starołęce.

_________

* Niemniej społeczne wyrazy pamięci – zapalone znicze czy wiązanki kwiatów – pojawiają się na terenach dawnych cmentarzy w okresie zaduszkowym, tj. na przełomie października i listopada…