RAPORT 2024
SPRAWOZDANIE Z DZIAŁAŃ NA RZECZ ZACHOWANIA I PROMOCJI DZIEDZICTWA KULTUROWEGO POZNANIA I WIELKOPOLSKI
Grudzień 2024 r.: wiosną zainicjowałem trwający kilka miesięcy okres przygotowań do uroczystego upamiętnienia ministra II RP, wybitnego Wielkopolanina, Józefa Englicha. To kontynuacja działań Wojciecha Labudy, w latach 2021-2023 pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw reformy regulacji administracyjnych związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci.
Realizacja projektu możliwa była dzięki solidarnemu zaangażowaniu fundatora i współorganizatorów uroczystości – Uczelni WSB Merito w Poznaniu, Miasta Poznań oraz strony społecznej, którą reprezentowałem.
PORÓWNAJ:
- radiopoznan.fm: Pierwszy minister skarbu II RP Józef Englich upamiętniony w Poznaniu [12.2024];
- gloswielkopolski.pl: Uroczyste odsłonięcie tablicy pamięci dr. Józefa Englicha w Poznaniu [12.2024];
- centrumprasowe.merito.pl: Odsłonięcie tablicy pamiątkowej dr. Józefa Englicha.
Październik 2024: Na zaproszenie poznańskiej winiarni Pod Czarnym Kotem wygłosiłem prelekcję pt. „Historia cmentarzy św. Pawła i św. Łukasza na poznańskim Grunwaldzie”.
Październik 2024 r.: przed wejściem na nieczynny cmentarz przy ul. Leśnej – obecnie stanowiący własność komunalną – stanął głaz z tablicą upamiętniającą żydowskich więźniów obozów pracy przymusowej, istniejących w tej okolicy podczas okupacji niemieckiej. Pomysł posadowienia głazu zrodził się wraz z podjęciem społecznych prac na opuszczonej nekropolii. Do inicjatywy włączyła się miejscowa rada osiedla, finansując przygotowanie upamiętnienia. Lokalizacja i forma całości oraz treść inskrypcji jest kompromisem pomiędzy oczekiwaniem rady osiedla, moim oraz Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu, który opiniował projekt.
Wrzesień/październik 2024: zwróciłem się do Vastint Poland Sp. z o.o. z prośbą o zachowanie i wyeksponowanie w przyszłości dwóch kotwic rzecznych, zlokalizowanych na obszarze inwestycji przy ul. Starołęckiej w Poznaniu. Są one pamiątką po działającej tu rzecznej stoczni remontowej. Od przedstawicielki inwestora otrzymałem zapewnienie, iż relikty zostaną wyeksponowane w ogólnodostępnym miejscu po zakończeniu prac budowalnych.
PORÓWNAJ:
- vastint.eu: osiedle Portowo – Poznań, Starołęka.
Październik 2024 r.: Wolontariusze Cyfrowego Lapidarium Poznania, okoliczni mieszkańcy oraz członkowie Rady Osiedla Antoninek-Zieliniec-Kobylepole po raz kolejny realizowali prace porządkowe na nieczynnym cmentarzu Ducha Świętego przy ul. Leśnej w Poznaniu.
PORÓWNAJ:
Wrzesień/październik 2024: Przy współpracy z Zakładem Lasów Poznańskich wolontariusze Cyfrowego Lapidarium Poznania wraz z okolicznymi mieszkańcami przystąpili do prac porządkowych na opuszczonym cmentarzu ewangelickim, zlokalizowanym na terenie nieistniejącej wsi Główieniec w Poznaniu.
PORÓWNAJ:
- e-lapidarium: wiejski cmentarz ewangelicki na Główieńcu w Poznaniu.
Wrzesień 2024 r.: skutkiem mojej petycji w sprawie „uzupełnienia zakresu prac ujętych w porozumieniu pomiędzy Wojewodą Wielkopolską i Miastem Poznań, dotyczącym powierzenia obowiązku utrzymania grobów i cmentarzy wojennych w roku 2024” z końca lutego 2024 r. (porównaj niżej), odbyło się spotkanie robocze w Kwaterze Ofiar Bombardowań 1939 r. na Miłostowie. Pracownicy Urzędu Miasta Poznania oraz Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu, uznając moją argumentację wyłożoną w petycji, postanowili o podjęciu kwerendy umożliwiającej weryfikację danych, a następnie korektę inskrypcji na pomniku ofiar z 1939 r.
PORÓWNAJ:
- e-lapidarium: Kwatera Ofiar Bombardowań 1939 na Miłostowie w Poznaniu.
Wrzesień 2024: na początku września zrealizowano pierwszą część międzynarodowego projektu edukacyjnego z udziałem uczniów Szkoły Podstawowej im. Janusza Korczaka z Żarnowca oraz Leif-Eriksson-Gemeinschaftsschule Kiel. Dzięki dotacji pozyskanej od organizacji Deutsch-Polnisches Jugendwerk | Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży w ramach programu edukacyjnego „Zachować Pamięć”, uczniowie wzięli udział w warsztatach przybliżających trudną przeszłość relacji polsko-niemieckich, zwłaszcza z okresu II wojny światowej. Motywem przewodnim była historia tzw. Akcji T4 (niem. Aktion T4, E-Aktion), czyli losy osób chorych psychicznie, niesamodzielnych, upośledzonych oraz niepełnosprawnych podczas niemieckiej okupacji z lat 1939-1945. Drugą część projektu zrealizowano w dniach 9-15.09.2024 r w niemieckim Lüneburgu.
Wraz z Janem M. Kwiatkowskim przygotowaliśmy scenariusz, a także odpowiadaliśmy za realizację etapu poznańskiego opisanego wyżej projektu.
PORÓWNAJ:
- e-lapidarium: Akcja T4 w Kraju Warty: „Życie niewarte życia”. (Eu)tanazja chorych, niesamodzielnych i niepełnosprawnych.
Sierpień 2024 r.: na cmentarnym stoku Cytadeli poznański oddział IPN kontynuował prace przy renowacji nagrobków weteranów powstania styczniowego 1863-1864, będące skutkiem mojej petycji z 2021 r. „do Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie w sprawie wymiany nagrobków weteranów powstania styczniowego na Cmentarzu Garnizonowym na stoku Cytadeli w Poznaniu”.
PORÓWNAJ:
- e-lapidarium: groby powstańców styczniowych 1863-1864 na Cmentarzu Garnizonowym w Poznaniu;
- poznan.tvp.pl: Pamiętali o Kazimierzu Pułaskim. Mieszkał w Poznaniu [09.2024].
Lipiec 2024: w związku z uniemożliwieniem przez PKP PLK dostępu do jednego z pomników nad Jeziorem Rusałka, wraz z Wydziałem Kultury interweniowałem u zarządcy terenu oraz w poznańskim oddziale IPN. Rozmowy (trwające do wiosny 2025 r.), mimo wielowątkowego zaangażowania i prób porozumienia, nie przyniosły efektów – nadal brak dostępu do pomnika. Najprawdopodobniej wiąże się to z nieupublicznionym jeszcze projektem modernizacji i rozbudowy Poznańskiego Węzła Kolejowego.
PORÓWNAJ:
- epoznan.pl: Spacerując jedną ze ścieżek nad poznańskim jeziorem można dostać mandat! [07.2024];
- radiopoznan.fm: Ścieżka wzdłuż torów w pobliżu Jeziora Rusałka nielegalna dla spacerowiczów [07.2024];
- tvn24.pl: Hitlerowcy zabili tu 2000 osób. Znicza bez zgody nie można zapalić [05.2025].
Lipiec 2024 r.: do zabytkowego Parku Drwęskich, czyli dawnego ewangelickiego cmentarza św. Pawła, powróciła odtworzona i poprawiona, duża tablica historyczna Systemu Informacji Miejskiej mojego autorstwa (realizacja dla Wydziału Kultury UMP), zniszczona wcześniej podczas prac utrzymaniowych realizowanych przez zarządcę terenu.
PORÓWNAJ:
Czerwiec 2024: według relacji okolicznych mieszkańców oraz budowniczych winogradzkich blokowisk, w latach 60. XX w. na teren zajmowany przez KS Posnania zwieziono ziemię ze splantowanego cmentarza ewangelickiego przy ul. Naramowickiej. W związku z tym uprzedziłem inwestora realizującego projekt Apartamenty Aura o możliwości ujawnienia ludzkich szczątków oraz fragmentów małej architektury sepulkralnej (m.in. nagrobków) o potencjalnej wartości zabytkowej na obszarze prowadzonych robót ziemnych. Zgodnie z przewidywaniem, inwestor wykazał umiarkowane zainteresowanie tematem…
PORÓWNAJ:
- e-lapidarium: cmentarz nowoświętokrzyski przy ul. Naramowickiej (ob. Park Kosynierów, os. Pod Lipami).
Maj 2024 r.: koordynacja wydarzeń oraz opieka merytoryczna nad kolejną edycją festiwalu „Rusałka – jezioro, które łączy”, organizowanego przez Fundację Barak Kultury.
PORÓWNAJ:
- kultura.poznan.pl: Pamięć uczestnicząca [WYWIAD].
Kwiecień 2024: dzięki przychylności grona pedagogicznego oraz wsparciu poznańskiego oddziału IPN, w budynku szkoły podstawowej na poznańskich Smochowicach odsłonięto tablicę upamiętniającą Zalmana Kłodawskiego, więźnia obozów pracy przymusowej dla Żydów, istniejących w Poznaniu podczas okupacji niemieckiej. Postać Zalmana przewijała się podczas wszystkich dotychczasowych edycji Festiwalu „Rusałka – jezioro, które łączy”, organizowanego przez Fundację Barak Kultury. Jego trwałe upamiętnienie, to efekt naszych kilkuletnich, kolektywnych działań, które zainicjowałem i koordynowałem.
PORÓWNAJ:
- poznan.ipn.gov.pl: Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Zalmana Kłodawskiego – więźnia niemieckiego obozu pracy przymusowej dla Żydów [04.2024].
Luty 2024 r.: 16 lutego 2024 r. odbył się powtórny pochówek 6 powstańców wielkopolskich (oraz żon dwóch z nich) w kolumbarium na Junikowie. Uroczystość była elementem obchodów 105. rocznicy podpisania rozejmu w Trewirze. Za jej organizację odpowiadało Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Poznaniu, działające w kooperacji z Urzędem Miasta Poznania oraz ze stroną społeczną, tj. Emilem Majchrzakiem (wielkopolski oddział Stowarzyszenia Odra-Niemen) i Pawłem Skrzypalikiem (twórcą Cyfrowego Lapidarium Poznania).
Uroczystość zwieńczyła działania rozpoczęte w 2023 r. od dotacji pozyskanej przez stronę społeczną z Kancelarii Premiera RP.
PORÓWNAJ:
- e-lapidarium: Kwatera i Kolumbarium Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 na Junikowie.
- poznan.tvp.pl: Uroczysty pochówek Powstańców Wielkopolskich [02.2024];
- codziennypoznan.pl: Uroczyste pochowanie prochów Powstańców Wielkopolskich na Junikowie [02.2024];
- www.poznan.pl: Ocalić od zapomnienia Powstańców Wielkopolskich.
Styczeń 2024 r.: w ramach realizacji projektu, zainicjowanego przez Kancelarię Premiera, wsparłem wielkopolski oddział Stowarzyszenia Odra-Niemen, koordynując prace nad projektem i wykonaniem nowego nagrobka dla generała S. Majewskiego oraz organizację uroczystości z udziałem dwóch parafii, poznańskiego oddziału IPN oraz Urzędu Miasta w Obornikach.
PORÓWNAJ:
- oborniki.com.pl: Grób generała ma nowych opiekunów [02.2024];
- www.oborniki.pl: Uczczono pamięć gen. Stefana Majewskiego.