Miłostowo: wojenna Kwatera Żołnierzy Niemieckich
Tu spoczywają żołnierze niemieccy wojny 1939-1945. Dla ich pamięci i pamięci ofiar wszystkich wojen
Pracownia Badań Historycznych i Archeologicznych Pomost | Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge | grobownictwo wojenne
W nowszej części cmentarza (z wejściem od ul. Warszawskiej) zlokalizowano wojenną kwaterę żołnierzy niemieckich wraz z częścią cywilną, przeznaczoną dla ewangelików i użytkowaną od momentu otwarcia cmentarza jesienią 1943 r. Po zakończeniu II wojny światowej miejsce wskazano do wykorzystania dla powtórnych pochówków ekshumowanych podczas powojennej akcji komasacyjnej szczątków żołnierzy armii niemieckiej – spoczęli tu w zbiorowych mogiłach, wielu jako NN…
W uporządkowanej w 1994 r. kwaterze wojennej również obecnie dokonuje się pochówku szczątków Niemców – ofiar konfliktu z lat 1939-1945, ekshumowanych na obszarze zachodniej Polski na mocy niemiecko-polskiej umowy międzyrządowej.
Oprac. Paweł Skrzypalik
PORÓWNAJ:
KONTAKT Z ADMINISTRATOREM CMENTARZA
NECROPOLIS: WYSZUKIWARKA CMENTARNA
Kwatera Żołnierzy Niemieckich – model 3D, za: 3dwarehouse.sketchup.com.
Cytadela: niemiecki cmentarz garnizonowy 1939-1945.
- Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e.V.
- Niemieckie cmentarze wojenne w Polsce; dzieje.pl z dnia 01.11.2011 r.
- Ochrona grobów i cmentarzy wojennych w Polsce. Wybór dokumentów (stan prawny na dzień 31 grudnia 2016 roku), wprowadzenie i opracowanie J. Mikołajczyk, Kraków 2017.
- Biegała B., Józefiak S., Groby i cmentarze wojenne. Przepisy, ewidencja, finansowanie, Poznań 2024.
- Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o grobach ofiar wojen przemocy totalitarnej, podpisana w Warszawie dnia 8 grudnia 2003 r. M.P. 2005 nr 55 poz. 749. Dostęp: isap.sejm.gov.pl.
- Z. Szymankiewicz, Kwatera żołnierzy niemieckich na Miłostowie w Poznaniu, [w:] „Kronika Wielkopolski”, 1995, nr 1 (72), s. 47-52.
- Stowarzyszenie POMOST | Pracownia Badań Historycznych i Archeologicznych POMOST: pomost.net.pl.
- Pogrzeb poległych żołnierzy; radiopoznan.fm z dnia 05.11.2010 r.
- Album ze zdjęciami z pogrzebu 618 żołnierzy niemieckich (21.10.2011 r.), za: fb/PBHiAPomost.
- W Poznaniu pochowano szczątki 620 niemieckich żołnierzy; dzieje.pl z dnia 21.10.2011 r.
- Album ze zdjęciami z pogrzebu 601 żołnierzy niemieckich (26.10.2012 r.), za: fb/PBHiAPomost.
- ROI, Poznań: Pochowano szczątki 601 niemieckich żołnierzy; gloswielkopolski.pl z dnia 26.10.2012 r.
- Pochówek niemieckich żołnierzy; radiopoznan.fm z dnia 26.10.2012 r.
- Pochówek 150 żołnierzy niemieckich odnalezionych w 2013 roku na terenie Wielkopolski (18.10.2013 r.), za: fb/PBHiAPomost.
- Pogrzeb 231 żołnierzy niemieckich w kwaterze wojennej poznańskiego cmentarza komunalnego Miłostowo (17.10.2014 r.), za: fb/PBHiAPomost.
- M. Krzyżaniak, Obraz bitwy o Poznań (1945) w świetle dokumentów i materiałów niemieckich (rozprawa doktorska), Poznań 2014. Dostęp: repozytorium.amu.edu.pl.
- M. Fabiszak, A. W. Brzezińska, Cmentarz, park, podwórko. Poznańskie przestrzenie pamięci, Warszawa 2018.
- J. Szymoniczek, Niemieckie groby wojenne z okresu II wojny światowej w Polsce. Zagadnienia wstępne, [w:] „Rocznik Polsko-Niemiecki”, nr 17/2009, s. 87-100; dostęp: czasopisma.isppan.waw.pl.
- J. Szymoniczek, Niemieckie groby wojenne w Polsce. Pamięć o przeszłości, przestroga dla przyszłości, [w:] Sąsiedztwo i pogranicze – między konfliktem a współpracą, t. II, pod red. R. Łoś, J. Reginia-Zacharskiego, Łódź 2013, s. 165-178; dostęp: dspace.uni.lodz.pl.
- J. Szymoniczek, Instytucjonalizacja współpracy w zakresie grobownictwa wojennego, [w:] „Rocznik Polsko-Niemiecki”, nr 23/2015, s. 87-103; dostęp: czasopisma.isppan.waw.pl.
- J. Szymoniczek, Materialne ślady zbrodni. O „obcych” grobach i cmentarzach wojennych, [w:] „Rocznik Polsko-Niemiecki”, nr 24/2/2016, s. 214-233; dostęp: czasopisma.isppan.waw.pl.
- P. Bojarski, Fundacja Pomost. Poległych Niemców szukają za niemieckie pieniądze. Polaków i Rosjan ekshumują „gratis”; poznan.wyborcza.pl z dnia 08.05.2017 r.
- boj, Kwatera niemiecka na Miłostowie będzie powiększona; poznan.wyborcza.pl z dnia 25.11.2003 r.
- M. Kochanowska, Poznań: Zakończono ekshumację masowego grobu żołnierzy niemieckich obok Areny; gloswielkopolski.pl z dnia 19.07.2018 r.
- Prezes Fundacji Pamięć: stosunek do cmentarzy niemieckich jest wyrazem chrześcijaństwa; dzieje.pl z dnia 02.01.2018 r.
- Niemieccy zbrodniarze upamiętnieni na polskim cmentarzu; polskieradio.pl z dnia 28.01.2019 r.
- SS-mani na tablicach [REPORTAŻ]; radiopoznan.pl z dnia 25.02.2019 r.
- Tablice upamiętniające niemieckich zbrodniarzy zniknęły z cmentarza w Poznaniu; polskieradio.pl z dnia 30.11.2020 r.
Na popołudnie zaplanowaliśmy szczególną wycieczkę. Nasz znajomy chciał pojechać swoim samochodem do Miłostowa, położonego na skraju miasta. Tam na niewielkim obszarze leśnym, znajduje się cmentarz (…). Tutaj zostało pochowanych 5065 niemieckich żołnierzy, którzy polegli w walce o Poznań. Według polskich danych, w styczniu i w lutym 1945 roku padło w tych walkach około 25 tysięcy niemieckich żołnierzy. Większość z nich została pochowana w pobliżu pozycji zajmowanych przez ich jednostki. Znane nam były jedynie trzy masowe groby w lesie w Miłostowie. Groby nie zostały oznaczone. Między rzędami grobów stoi tylko skromny krzyż drewniany, który kazała postawić pewna matka szukająca grobu swego syna. Długo pozostaliśmy wśród tych grobów i wspominaliśmy znajomych i przyjaciół, którzy polegli wtedy w Poznaniu. (…).
Źródło: W. Prenzler, Spotkanie z naszym starym Poznaniem, [w:] „Kronika Miasta Poznania”, 1992, nr 1-2, s. 140-144.
