Wiejski cmentarz ewangelicki w Łysym Młynie (gm. Suchy Las)

Łysy Młyn (niem. Liss Mühle) | Potok Młyński (niem. Mühlenfliess) | Glinno | Glinienko | Jezioro Glinnowieckie | Łagiewniki
mauzoleum rodziny Douchy | Szwedzkie Szańce
Truppenübungsplatz Posen | Truppenübungsplatz Warthelager | Weissenburg | Obóz Ćwiczeń Biedrusko | poligon Biedrusko

Fragment kolejnego wydania niemieckiej mapy topograficznej z lat 80. XIX w. [Messtischblatt 3467 (alt. 1858) Owinsk], unacześnionej w 1911 r. Za: igrek.amzp.pl.

Niewielki cmentarz ewangelicki, zlokalizowany po wschodniej stronie drogi z Poznania do Biedruska, na skarpie pomiędzy leśną ścieżką (pieszym szlakiem turystycznym) a Potokiem Młyńskim (niem. Mühlenfliess), opodal Łysego Młyna (niem. Liss Mühle). Obecnie zrekonstruowany młyn (o proweniencji XV-wiecznej) jest Ośrodkiem Edukacji Leśnej „Łysy Młyn” (Nadleśnictwo Łopuchówko).

W oddaleniu od leśnej ścieżki nadal stoi duży krzyż – pozostałość z czasów użytkowania cmentarza? O dawnym charakterze tego leśnego zakątka przypomina bluszcz porastający skarpę oraz fragmenty starych cegieł, być może stanowiących wcześniej elementy murowanych grobowców czy nagrobków… Okoliczni mieszkańcy wiedzą o istnieniu „krzyża w lesie”, jednak nie identyfikują go z istnieniem w tej lokalizacji dawnego miejsca pochówku.

Cmentarzyk pojawia się na niemieckich mapach topograficznych z lat 80. XIX w., trwa w okresie międzywojennym, by po II wojnie światowej podzielić los wielu podobnych mu, wiejskich nekropolii… Zapewne stanowi miejsce wiecznego spoczynku protestanckich mieszkańców GlinienkaOkolewa (niem. Annatal), Łysego Młyna i pozostałych siedlisk, rozporoszonych na obszarze okolicznych lasów. Długo należeli oni do starej, poznańskiej parafii luterańskiej Świętego Krzyża. Począwszy od drugiej dekady XX w. mieszkańców wsi sąsiadujących z Biedruskiem swym zasięgiem objęła erygowana w 1908 r. parafia ewangelicko-unijna z Moraska (niem. Nordheim). 

W 2. połowie lat 20. XX w. w bliskim sąsiedztwie cmentarza przebiegała trasa wojskowej kolejki wąskotorowej, łączącej Poznań z Biedruskiem.

Ok. 3 km na zachód od Leśnego Młyna – w granicach niedostępnego na co dzień poligonu, minąwszy Glinienko oraz Jezioro Glinnowieckie, na opłotkach nieistniejącej już, wchłoniętej przez poligon wsi Glinno – przetrwały ruiny neogotyckiej kaplicy grobowej z połowy XIX w. To mauzoleum rodziny Douchy (niem. Erb-Begräbnis), sąsiadujące z wczesnośredniowiecznym grodziskiem, zwanym niegdyś Szwedzkimi Szańcami (niem. Burgwall).

François Douchy był żołnierzem armii Napoleona. Osiadłszy w Poznaniu, prowadził tu cukiernię przy Starym Rynku. Uchodzi za skutecznego propagatora francuskiego ciasta: „napoleonki” (franc. millefeuille). Dorobiwszy się pokaźnego majątku, zainwestował go, nabywając Morasko. Tam urodził się jego syn, Constantin, późniejszy fundator moraskiego pałacu…  

PORÓWNAJ:

CMENTARZE W CHOJNICY na terenie poligonu Biedrusko

PRAWOSŁAWNY CMENTARZ WOJENNY na terenie poligonu Biedrusko

CMENTARZ GARNIZONOWY w Biedrusku

WOJSKOWA KOLEJKA WĄSKOTOROWA POZNAŃ-BIEDRUSKO

Fragmenty niemieckiej mapy topograficznej z lat 80. XIX w., wielokrotnie później unacześnianej. Opisywane niżej obiekty wskazano kolorem żółtym: skrót Khf oznacza "cmentarz" (od niem. Kirchhof); Erb-Bgr. oznacza "grób rodzinny" (od niem. Erb-Begräbnis); niem. Burgwall, to średniowieczne grodzisko zwane "Szwedzkimi Szańcami". Za: igrek.amzp.pl.
Łysy Młyn (Liss Mühle), najprawdopodobniej przed I wojną światową. Źródło: Polona, sygnatura: DŻS XII 8b/p.1/31.
Hasła za: "Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", tomy opracowane w latach 80. XIX w. Dostęp: dir.icm.edu.pl.
Widok ze skarpy (w stronę Potoku Młyńskiego) na dawny cmentarz w Łysym Młynie; fot. P. Skrzypalik, sierpień 2022 r.
Mauzoleum rodziny douchy - ruiny neogotyckiej kaplicy grobowej (Biedrusko-Glinno)
Ruiny neogotyckiej kaplicy grobowej rodziny Douchy opodal Glinna. Zdjęcie za: M. Sak, "Stare cmentarze..." via ebiedrusko.pl.
Zdjęcia reliktów kaplicy grobowej rodziny Douchy z poł. lat 90. XX w. za kartą cmentarza w zb. WUOZ.
M. Motty, "Przechadzki po mieście (Poznaniu)", cz. 1, Poznań 1888, s. 44-45 oraz s. 75-76. Dostęp: Polona.
error: Nie kopiuj, udostępnij! Dzięki!
Skip to content